Samsun merkezde yer alan ve kentin ilk camisi olarak bilinen 701 yıllık Kale İçi (Kuyumcular) Camii, bugüne kadar yapılan restorasyonlar ve büyük yangınlar nedeniyle orijinal mimarisini kaybetmiş olsa da, geçmişten günümüze ulaşan kitabesi hala tarihine tanıklık ediyor.
Tarihi ve Konumu
İlkadım ilçesi Kale Mahallesi’nde bulunan cami, adını 1192 yılında Danişmentliler Beyliği döneminde inşa edilen Samsun Kalesi’nden alıyor. 1323 yılında İlhanlıların Anadolu Valisi Emir Timurtaş Paşa adına inşa edilen bu yapı, Kale Kapısı Mescidi olarak da anılıyor. Cami, Samsun Kalesi’nin batı kapısının iç kısmında, Namık Kemal Caddesi’nin sonunda, Bedesten adıyla bilinen açık çarşının girişinde yer alıyor.
Tarih Yazdıran Kitabe
Caminin en dikkat çekici özelliği, kapısının üzerinde yer alan ve Arapça yazılmış 723 Hicri (1323 Miladi) tarihli kitabesi. Bu kitabe, caminin yapıldığı dönemi ve o dönemki siyasi liderleri anarak geçmişe ışık tutuyor. Kitabede şu ifadeler yer alıyor:
“723 yılında kulcağızların en zayıfı Mevlevi Mahmut oğlu Evhat, Ebu Sait Han'ın devleti günlerinde -Allah Saltanatını Payidar ede- ve Timurtaş Noyan zamanında Allah aziz kıla yardım ede- bu mübarek mescidi iymar (inşa) etti.”
Eski Haliyle Günümüze Gelemese de Tarihini Koruyor
Büyük Samsun yangınları ve zorunlu restorasyonlar nedeniyle cami, orijinal yapısından uzaklaşmış olsa da, tarihi kitabe yapının geçmişini koruyan tek kalıntı olarak görenlerin ilgisini çekiyor. 701 yıllık geçmişiyle Samsun’un tarihine tanıklık eden Kale İçi Camii, ziyaretçilerine adeta bir zaman tünelinden geçme hissi veriyor.
